Blogging for nothing

Τον τελευταίο χρόνο όποτε έμπαινα στο amazon.com να σου μπροστά μου το Freakonomics! Φοβερό λέει και καταπληκτικό λέει και ξαναγράφει τα οικονομικά όπως θα έπρεπε λέει και το διδάσκουν σε όλα τα μουράτα πανεπιστήμια λέει και είναι η γνώση που εμπιστεύτηκε ο Yoda στον Luke Skaywalker λέει και άλλα τέτοια … λέει.

Με τον εγκέφαλό μου φρεσκοπλυμένο έκανα ό,τι θα έκανε κάθε καλό πρόβατο, αγόρασα αυτό που μου πρότεινε ο τσοπάνης.Αρχίζω λοιπόν να το διαβάζω και αρχίζει μαζί και το ξενέρωμα. Οι συγγραφείς προσπαθούν σε όλο το βιβλίο να συνδέσουν, φαινομενικά ασύνδετα γεγονότα, χρησιμοποιώντας στατιστικές μεθόδους. Το πρόβλημα όμως είναι ότι τις χρησιμοποιούν όπως τους βολεύουν.

Αν ρωτήσετε οποιονδήποτε στατιστικολόγο, θα σας πει ότι το μεγαλύτερο σφάλμα που γίνεται στο πεδίο τους είναι η σύγχυση μεταξύ συσχέτισης δεδομένων και της αιτιώδους συνάφειά τους (correlation vs causation). Επειδή δεν είμαστε όμως όλοι στατιστικολόγοι, αυτό που θέλουν να πουν είναι ότι έαν δύο γεγονότα φαίνεται να έχουν παρόμοια ‘συμπεριφορά’ δεν σημαίνει ότι αυτές οι συμπεριφορές συνδέονται. Σε αυτό ακριβώς το σφάλμα πέφτουν ηθελημένα ή άθελά τους οι συγγραφείς.

Για να πω την αλήθεια, στην αρχή όντως αναφέρονται και μάλιστα εκτενώς για το correlation vs causation. Μετά απλώς τινάζουν αυτήν την επισήμανση στον αέρα, συνδέοντας την απόδοση των παιδιών στις εξετάσεις με τον αριθμό των βιβλίων που έχουν οι γονείς  στο σπίτι. Δεν γίνεται καμία αναφορά για το αν οι γονείς βοηθούν τα παιδιά στα μαθήματά τους. Έτσι λοιπόν βγάζουν το συμπέρασμα ότι ο (γενικότερος) τρόπος ζωής και όχι η συμπεριφορά των γονιών επηρεάζει την απόδοση των παιδιών στο σχολείο. Δεν θα διαφωνήσω πως υπάρχει κάποια λογική πίσω από αυτό το συμπέρασμα, αλλά αυτό δεν αναιρεί το γεγονός ότι παραμένει μία εικασία.

Θα μου πείτε και που είναι το κακό; Θα σας απαντήσω ότι όταν γράφεις κάτι που θεωρείς οικονομολογική απόδειξη, δεν μπορείς να βασίζεσαι σε εικασίες.

Για παράδειγμα μπορεί όντως να υπάρχει μία συνάφεια μεταξύ των βαθμών του παιδιού και των αριθμό των βιβλίων που έχουν οι γονείς στο σπίτι.  Η ανάλυση των συγγραφέων όμως παραμένει ελλειπής, καθώς δεν διεισδύουν σε περισσότερη λεπτομέρεια όπως για παράδειγμα ποια βιβλία έχουν οι γονείς (και όχι το πόσα), πόσο συχνά διαβάζουν κάποιο από αυτά τα βιβλία στα παιδιά, το παιδί διαβάζει μόνο του κάποιο από αυτά τα βιβλία; Βέβαια η ανάλυση σε τέτοιο βαθμό είναι από πολύ δύσκολη έως αδύνατη, καθώς αυτές οι μεταβλητές δεν είναι εύκολα μετρήσιμες και φυσικά υπάρχει το ενδεχόμενο να υπάρξουν ψευδή στοιχεία στην έρευνα. Και βέβαια δεν μπορεί να υπάρξει βεβαιότητα ότι οι βαθμοί των εξετάσεων είναι το σωστότερο μέτρο.

Αυτό το τελευταίο φαίνεται καθαρά αν αναλογιστεί κανείς το εξής απόσπασμα:

Sorry. Culture cramming may be a foundational belief of obsessive parenting, but the ECLS data show no correlation between museum visits and test scores.

Δεν είναι και τόσο ρηξικέλευθη παρατήρηση αυτή. Υπάρχουν πολύ λίγα πράγματα σε ένα μουσεία που θα μπορούσαν να βοηθήσουν ένα παιδί στις εξετάσεις του. Εκτός βέβαια και αν εξεταστεί για τα εκθέματα των μουσείων. Αυτό βέβαια σε καμία περίπτωση δεν σημαίνει ότι οι επισκέψεις σε μουσεία δεν έχουν θετικό αντίκτυπο στην παιδεία και/ή ευφυία του παιδιού. Οι συγγραφείς κάνουν το λάθος να συνδέσουν την ευφυία με τα αποτελέσματα των εξετάσεων. Μία ματιά στην ελληνική πραγματικότητα θα τους έπειθε για το αντίθετο.

Τέτοιου είδους προσέγγιση, μέσω εικασιών, υπάρχει σε όλα τα παραδείγματα του βιβλίου. Ίσως το μόνο θετικό του βιβλίου είναι ότι σε κάνει να σκεφτείς, αλλά αυτό θα μπορούσε να το κάνει οποιοδήποτε ‘αμφιλεγόμενο’ βιβλίο. Αν και υπάρχουν μερικά αρκετά τεκμηριωμένα παραδείγματα, το βιβλίο παρουσιάζεται ως η μόνη έκφανση της αλήθειας. Δεν θα είχα πρόβλημα, αν οι Levitt και Dubner αναγνώριζαν ότι μπορεί να υπάρχουν παραπάνω από μία ερμηνείες (το ίδιο καλές με την δική τους) στα παραδείγματά τους. Αντί αυτού, επιλέγουν να δογματίσουν τις απόψεις τους, παραβιάζοντας έτσι κατάφωρα τον αντικειμενισμό τους.

Σε καμία περίπτωση δεν θεωρώ τους Levitt και Dubner, άσχετους. Αντιθέτως είναι πολύ λαμπροί επιστήμονες, που βλέπουν τον κόσμο από πλευρές που άλλοι δεν θεωρούν ότι υπάρχουν. Αλλά θα έπρεπε να αφήσουν τα συμπεράσματα σε άλλους.

Υ.Γ.: Ό,τι αναφέρω για το παράδειγμα με τις εξετάσεις και τον αριθμό των βιβλίων, ισχύει και για πολλά από τα παραδείγματά τους. Έπρεπε όμως να διαλέξω ένα για να εκθέσω τα επιχειρήματά μου.